على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2646
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قردوع ( qordu ' ) ا . ع . مورچه . قردوعة ( qordu'at ) ا . ع . گوشهء شكاف كوه . قرديدة ( qerdidat ) ا . ع . مرد درشت سخن . و درشتى سخن . و خط ميان پشت . و آنچه از خرما در كرانههاى جلت بماند . ج : قراديد . و سر مرد . و بلندى كوه . قرذحمة ( qarzahmat ) و ( qerzahmat ) ا . ع . صرحت بقرذحمة : واضح و آشكار گرديد قصهء پس از التباس . و كذلك : بقرذحمة ( بكسر قاف ) . قرذع ( qarza ' ) ا . ع . زن نادان گول . قرر ( qorar ) ا . ع . آشام . قررة ( qararat ) ا . ع . آب سردى كه در ديگ ريزند پس طعام تا ديگ نسوزد . قررة ( qorarat ) و ( qororat ) ا . ع . آنچه در بن ديگ چفسيده باشد از شوربا و توابل ريزهها و جز آن . قرز ( qarz ) ا . ع . پشته و زمين درشت ستبر . و شكنج بانگشتان . و نشكنج . قرز ( qarz ) م . ع . نشكنج گرفتن و شكنجيدن بانگشتان . و به اطراف انگشتان خاك برگرفتن ( و الفعل من نصر ) . قرز ( qorz ) ا . ع . روغن دان و شيشهء روغن حجام . قرزام ( qerz m ) ا . ع . شاعر خسيس طبيعت . قرزة ( qorzat ) ا . ع . يك مشت از هر چيزى . قرزح ( qorzoh ) ا . ع . لباس و پوششى مر زنان تازى را . و نام درختى و اسبى . قرزحة ( qorzohat ) ا . ع . زن پست قد خرد و خوار . و نام ترهاى . و نام درختى خرد ريزه . قرزحلة ( qerzahlat ) ا . ع . چوبى باندازهء يك دست مانند عصا . و زن پست بالا . و مهرههاى كودكان و زنان . قرزل ( qorzol ) ا . ع . لئيم و ناكس فرومايه . و موى سر كه زنان دسته كرده گرداگرد سر ببندند . و قيد و بندپاى . و مرد درشت لطيف گرد اندام . و نام اسبى . قرزلة ( qarzalat ) م . ع . قرزلت المراة قرزلة : توك ساخت آن زن مويها را بالاى سر خود . قرزم ( qorzom ) ا . پ . درياى احمر . و چاه پر آب . قرزمة ( qarzamat ) م . ع . هو يقرزم شعره : او شعر بد مىگويد . قرزوم ( qorzum ) ا . ع . كندهء موزه دوزان . و كالبد كفشگران . و تختهاى كه بر آن كفش را اندازه نمايند . قرس ( qars ) ا . ع . سرد و بارد . و سرد تر . و سرماى سخت . و پشك ستبر . و ليلة ذات قرس : شب بسيار سرد . قرس ( qars ) و ( qaras ) م . ع . قرس الماء قرسا و قرسا ( از باب ضرب و سمع ) : فسرد آب . و قرس البرد : سخت گرديد سرما . قرس ( qers ) ا . ع . پشهء خرد و ريزه . قرس ( qaras ) ا . ع . بسته و فسردهء از آب و جز آن . قرسنه ( qeresne ) ا . پ . چرك و ريمى كه بر روى جراحت و زخم بسته شده و خشك و سخت شده باشد . قرش ( qarc ) ا . ع . ماهى كه بر ماهيان ديگر چيره باشد و بخورد آنها را . قرش ( qarc ) م . ع . قرشه قرشا ( از باب نصر و ضرب ) : بريد آن را . و كسب كرد و از اينجا و آنجا گرد كرد آن را و فراهم آورد بعض آن را بسوى بعضى . و قرشوا بالرماح : جنگ كردند با نيزه . قرشام ( qerc m ) ا . ع . كنهء كلان جثه . ج : قراشم ( qor cem ) . قرشامة ( qerc mat ) ا . ع . باشه . و نام جانوركى . قرشب ( qercabb ) ا . ع . سالخورده و مسن . و بدحال . و بدخلق . و اكول و بسيار خوار . و شگرف اندام فربه دراز . و شير بيشه . و بزرگ شكم . ج : قراشب . قرشحة ( qarcahat ) م . ع . قرشح قرشحة : پى هم و نزديك هم برجست . قرشع ( qerce ' ) ا . ع . گرمى كه شخص در گلو و سينه احساس كند . و چيزى نمك مانند سپيد كه از اندام مردم برآيد . قرشم ( qercamm ) ا . ع . درشت سخت و توانا . و سوسمار سالخوردهء مسن . قرشوم ( qorcum ) ا . ع . كنه . و كنهء كلان . و نوعى از درخت كه كنه در آن جاى گيرد . قرشى ( qarci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - نام شهرى در تركستان كه نخشب نيز گويند . قرشى ( qoraci ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بقريش . قرشى ( qoraciyy ) ص . ع . منسوب بقريش . قرص ( qars ) م . ع . قرص العجين قرصا ( از باب نصر ) : گرده گرده كرد خمير را . و قرص لحم الانسان : به دو انگشت گرفت گوشت انسان را و شكنجيد نابدرد آيد . و قرص البرغوث : گزيد كيك . و قرص الشيئ : بسر انگشت گرفت آن چيز را . و قرص فلانا بلسانه : آزار رسانيد فلان را به زبان . و قرصه بظفريه : به دو ناخن گرفت پوست آن را . الحديث : سئل عن دم المحيض فقال : اقرصيه اى خذيه به اطراف الاصابع . و نيز قرص : بريدن .